ورود
۰۳۱-۳۲۶۸۵۶۴۰

 

قسم های گوناگون هنر مینا کاری

این نوع از هنرهای دستی دارای اقسامی است که شاخص ترین آن ها عبارت اند از:

  • مینای حجره ای (سیمی، خانه بندی و جداری)
  • مینای حفره ای (حکاکی یا مقعر)
  • مینای پنجره ای (مشبک، دورو شفاف)
  • مینای نقاشی
  • مینای مرصع کاری

 

 

 

 

روش کار در ساخت مینای حجره ای:

روش ساخت این نوع از میناکاری که جلوه ای بسیار خاص و زیبا دارد و در جواهرسازی نیز مورد استفاده قرار می گیرد به شرح ذیل می باشد :

ابتدا فلز مس را تمیز می کنند و آن را با فلاکس (لعاب شیشه ای شفاف و بی رنگ) می پوشانند در مرحله بعد آن را داخل کوره قرار می دهند حرارت مورد نیاز در این مرحله بین ۸۰۰ الی ۱۰۰۰ درجه سانتی گراد می باشد.

سپس طرح مورد نظر بر روی فلز اثرگذاری می شود و با توجه به طرح مفتول هایی از جنس مس یا برنج تهیه می شود.

این مفتول ها توسط لعاب به دانه، انواع صمغ، کتیرا یا چسب klyr-fire روی سطح کار چسبانده می شوند.

بعد از مرحله حرارت دادن و اتصال سیم ها به صفحه، آن را با برس فایبرگلاس تمیز می کنند تا سیاهی های ناشی از حرارت از بین برود و در انتها رنگ های (پودر میناهای شسته) را با قلم موی نرم در حفره ها قرار می دهند و سپس حرارت می دهند.

روش کار در ساخت مینای حفره ای:

در تولید مینا با روش حفره ای به ۳ شیوه می توان عمل کرد:

  • در روش نخست ابتدا سطح فلز مورد نظر توسط موم یا خاک پوشانده و سپس طرح مینا توسط قلم فولادی ترسیم می شود برای این که خطوط واضح باشند روی آن اسید نیتریک می ریزند این عمل ایچینگ نامیده می شود این روش سطح فلز را به حدی گود می کند که پودر مینا در آن نگه داشته شود در انتهاء موم یا خاک را از سطح فلز پاک کرده و حفره ها را به وسیله پودر مینا پر می کنند و حرارت می دهند.
  • روش دوم از روش های ساخت مینا به سبک حفره ای مربوط به راه هایی است که برای ظاهر کردن نقش به کار می رود.

در این روش ابتدا فلزی را طراحی می کنند و قسمت های مورد نظر را می برند سپس این صفحه فلزی را بر روی صفحه ای فلزی دیگر لحیم می کنند سپس فضاهای کوچک و سوراخ شده طرح را از پودر مینا پر می کنند و حرارت می دهند بعد از حرارت دادن فلز را زیر آب گرفته و با سنگ چخماق می سایند تا رویه فلز و مینا هم سطح شود.

  • در روش آخر نیز برای حفر کردن از شیوه قلم زنی استفاده می شود به این صورت که طرح را بر روی فلز رسم کرده و سپس نقاط مورد نظر طرح را با قلم های گوناگون گود کرده و داخلش را از پودر مینا پر می کنند در انتهاء نیز آن را حرارت داده بعد از سرد شدن با سنگ چخماق زیر آب روان می سایند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

روش کار در ساخت مینای پنجره ای:

این قسم از میناکاری بسیار ظریف است معمولا در ساخت جواهرات همچون گوشواره و آویزهای ارزشمند از مینای پنجره ای استفاده می شود.

از ویژگی های این نوع از میناکاری این است که همانند شیشه های پنجره شفاف است و با عبور نور از دو طرف جلب توجه می کند.

روش کار در این قسم بدین گونه است که ابتدا طرح روی فلز را سوراخ و اطراف آن را ساییده و صیقل می دهند سپس فلز آماده شده را به صفحه میکا متصل کرده و روی سه پایه قرار می دهند.

از آن جائی که مینا به میکا نمی چسبد در این روش از میکا به عنوان زیرکار و بست استفاده می شود در این روش مینا به صورت یک تکه به کار برده می شود به این صورت که رنگ های مورد نظر را داخل سوراخ ها قرار داده داخل کوره می گذارند زمانی که فضاهای خالی کاملا پر شدند و بعد از این که حرارت داده شد و ظرف کاملا سرد شد میکا را از آن جدا می کنند.

در انتهاء نیز ظرف را زیر آب روان با سنگ چخماق می سایند تا رو و پشت آن هم سطح شود سپس آن را با پولیش دستی، شفاف و درخشان می کنند.

 

روش کار در ساخت مینای نقاشی:

این قسم از میناکاری به طور اخص در ایران و شهرهای اصفهان و شیراز صورت می گیرد.

استادکاران در این روش فلز مس را به شکل های مختلف بدون درز و لبه و پایه دار می سازند تا لعاب به طور یکسان روی آن قرار گیرد و اکسید نشود یعنی میناکاری روی مس انجام می شود.

نحوه پرداخت مس در این روش این گونه است که ظرف را در آب نمک، آب لیمو یا سرکه قرار می دهند بهترین روش آن پاشیدن گرد گوگرد یا فرو کردن فلز در جوهر گوگرد رقیق به نسبت ۲ به  ۸ است.

گام بعدی لعاب دادن ظرف است برای این منظور از لعاب سفید رنگی که با لعاب به دانه ترکیب می شود یا لعاب رنگی که از ترکیب لعاب سفید و رنگ نقاشی مینا تهیه می شود استفاده می شود.

لعاب دادن ظرف به ۳ روش ذیل قابل انجام است:

  • لعاب را با آب به صورت دوغاب ترکیب کرده و ظروف را داخل آن فرو برده و بیرون می آورند.
  • لعاب مخلوط با آب را روی ظرف ریخته و بعد از پخته شدن برای بار دوم گرد خشک لعاب را روی آن می پاشند.
  • لعاب را توسط اسپری یا پمپ های دستی روی ظرف می پاشند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نکاتی در خصوص لعاب دادن ظروف مسی

هر ظرف ۲ تا ۳ بار لعاب زده می شود. بار اول لعاب مرغوبیت کمتری دارد و به لعاب آستر مشهور است که در حرارت ۸۵۰ – ۹۰۰ درجه سانتی گراد به مدت ۲ تا ۳ دقیقه پخته می شود. لعاب دوم و سوم از کیفیت بالاتری برخوردار است و وقتی خوب به عمل می آید که یکدست و شفاف باشد. (میناکاران اصفهان معمولا هنگام حرارت دادن در کوره را باز می کنند و اگر لعاب، خرمایی شفاف شده باشد، ظرف را بیرون می آورند.)

ظرف پس از سرد شدن آماده نقاشی است.

روش کار در ساخت مینای مرصع کاری:

نشاندن و سوار کردن نگین از دیرباز مورد توجه بوده است. از این روش برای جلوه بخشیدن به میناهای نقاشی استفاده می شده است که به صورت نشاندن نگین در وسط گل نقاشی شده یا ترصیع رنگارنگ بالهای یک پرنده، زیبایی خاصی به کار می بخشند. در مرصع کاری ابتدا قسمتهای مورد نظر برای ترصیع، گود می شود سپس روی آن نگین های رنگین از جنس شیشه، فیروزه یا سنگهای قیمتی قرار می گیرد.