ورود
۰۳۱-۳۲۶۸۵۶۴۰

میناکاری هنری یادآور پهنای بیکران آسمان

میناکاری بلندمرتبه ترین هنر از هنرهای دستی ایرانی

هنر میناکاری در زمره هنرهای دستی است.

میناکاری در اواخر دوره قاجار و با برانداخته شدن آنان رو به افول گذاشت.

اما در اوایل دوره رضاشاه فردی آلمانی با نام مسیو شونمان که مسئولیت نصب و راه اندازی ماشین های بافندگی کارخانه وطن در اصفهان را بر عهده داشت و به این شهر و نیز نژاد آریایی و صنایع دستی مربوط به این مرزو بوم علاقه فراوانی داشت به بازسازی هنر میناکاری پرداخت.

به نقل از حسن خان فرامرزی از هنرمندان صنایع دستی و خصوصا هنر میناکاری در اصفهان :

« مسیو شونمان مقداری رنگ مینا کاری تهیه کرده و مقداری هم از آلمان آورده بود و به بعضی از نقاشان می داد و این نقاشان با راهنمایی هنرمندان آن را بر روی بوم هایی که وی آماده کرده بود، نقاشی می کردند.

سپس به کوره می بردند تا فرآورده مینا به دست آید.

فرزند بزرگ حسن خان، می گوید:

زمانی که آلمانی ها از ایران رفتند پدرشان که فنون هنر میناکاری را از مسیو شونمان آموخته بودند انتشار دادند.

بنابراین احیاگر هنر – صنعت میناکاری را باید مرحوم حسن خان فرامرزی دانست.

ایشان  حق بزرگی بر هنر میناکاری اصفهان دارد.

 

گلدان میناکاری

 

میناکاری و ابزارهای مورد نیاز

ابزار گوناگونی برای میناکاری و حرارت دهی قطعات در این هنر – صنعت به کار می رود.

به دلیل این که هنگام حرارت دهی شیء مورد نظر باید تقریبا 1 متر با کوره فاصله داشته باشد،

ابزارهایی نظیر انبر و کفگیر از جنس آهن نسوز با دسته بلند بسیار مورد استفاده قرار می گیرد.

سایر ابزار و وسایل لازم عبارت اند از :

  • اره مویی
  • انواع سه پایه
  • انبر جهت خارج کردن کار
  • برس فایبرگلاس
  • پایه توری برای قرار دادن کار در کوره
  • پلاکهای فلزی
  • دستکش نسوز
  • دو نوع کفگیر برای گذاردن کار در کوره
  • سنگ چخماق برای ساییدن سیم
  • قلم مو و مغارهای مختلف برای رنگ گذاری و فرم دهی
  • قیچی برای بریدن فلز
  • هاون چینی

 ابزار مورد نیاز برای میناکاری

ابزار میناکاری

میناکاری و اساتید برجسته

  • استاد شکرالله صنیع زاده :

از استادان برجسته هنر مینا کاری می توان به استاد شکرالله صنیع زاده اشاره کرد.

ایشان نیز از هنرمندان میناکاری اصفهانی هستند.

آن چه استاد را از سایر هنرمندان میناکاری متمایز می کند ایمان بی کرانه ایشان نسبت به ذات هنر بود.

وی با توجه به اطلاعات کمی که از پدربزرگشان درباره هنر میناکاری به دست آورده بودند، به انجام آزمایشات و تجربیات متعددی پیرامون این هنر دست زدند.

در نهایت ایشان توانستند در این راه از تجربیات و راهنمایی های مسیو شونمان که به طور غیرمستقیم به وی رسید، و همچنین از آموزش های حسن خان فرامرزی بهره مند شود.

استاد شکرالله صنیع زاده در طول عمر هفتاد و چند ساله خویش آثار فراوانی در اماکن متبرکه به یادگار گذاشتند مانند:

ضریح حضرت علی (ع)، امام حسین (ع)، حضرت ابوالفضل و … .

آثار جلد سازی و تمثال های حضرت علی (ع) و حضرت عیسی (ع)، که زینت بخش موزه های داخلی و خارجی است، از آثار اوست.

از شاگردان ممتاز استاد صنیع زاده، می توان استاد غلامحسین فیض اللهی، استاد هنردوست، استاد غفاریان، استاد فرشید، استاد والیان و استاد زرگر باشی، همچنین فرزندان ایشان را نام برد.

  • استاد غلامحسین فیض اللهی :

ایشان از شاگردان استاد صنیع زاده بودند.

از آثار ایشان می توان آثاری ماندگار میناکاری در مقابر متبرکه امامان همام حضرت مولی الموحدین، علی ابن ابی طالب (ع)، سالار شهیدان، حسین بن علی (ع)، حضرت ابوالفضل، حضرت زینب و دیگر مکان های مقدس مسلمین جهان نام برد.

فنجان میناکاری

انواع طرح های مینایی

طرح هایی که بر اشیای میناکاری نقش می بندند به شرح ذیل می باشند :

  • اسلیمی
  • ختایی
  • مرغ و ختایی
  • گل و مرغ
  • ابنیه و آثار تاریخی
  • اسلیمی، ختایی
  • ادعیه، آیات، احادیث و اشعار فارسی و غیر فارسی
  • ترسیم اشکال مینیاتوری و امثالهم

شکلات خوری میناکاری

تمرین میناکاری

هنری مملوء از رنگ و نقش، یعنی میناکاری هنری است بسیار جذاب.

در این قسمت آموزشی مختصر در خصوص میناکاری ارائه شده.

خلق اثری هنری، آن هم هنر میناکاری می تواند تجربه ای دلنشین باشد.

ابزاری که برای میناکاری نیاز داریم شامل:

  • قلم مو شماره 6
  • قلم شنگ
  • سوزن دورگیری
  • مداد طراحی
  • پنبه
  • آب
  • انواع رنگ میناکاری (به صورت پودری موجود می باشد)
  • ظرف مسی با رنگ لعاب سفید آماده
  • گلیسیرین
  • صمغ
  • قطره چکان
  • خط کش

 

دیوارکوب میناکاری

 

 

مداد خش طراحی: این مداد به صورت تمام چوب است که شما می توانید به وسیله چوب گرد بستنی ها و تراشیدن توسط مداد تراش بسازید.

سوزن دورگیری: می توان این ابزار را توسط یک سوزن و خودکار تهیه کرد.

بدین صورت که سوزن را داغ کرده و در داخل لوله فرو می برید برای استحکام بیشتر می توانید اطراف لوله را حرارت داده و آن را جمع و مخروطی کنید.

قطره چکان : برای اضافه کردن آب به پودر رنگ میناکاری

مرحله 1 : برای انجام میناکاری نخست باید به تهیه زیرساخت کار اقدام کنید.

ظروفی به عنوان زیرساخت کار در ابعاد و طرح های گوناگون موجودند که رنگ زمینه آنها سفید می باشد.

مرحله 2 : در اصطلاح به این مرحله بوم زدن می گویند که به معنی رنگ آمیزی زیرکار است.

اغلب رنگ زیر کار  آبی فیروزه ای و یا لاجوردی می باشد و توسط قلم موی بزرگ بر روی کار زده می شود.

نکته قابل توجه این که اکثرا مایلند زیر کار را به یکباره رنگ بزنند.

در مورد مبتدیان بهتر است به صورت چند مرحله ای عمل بوم زدن انجام شود.

چون برای مثال در مورد یک کاسه، زمانی که می خواهید داخل کاسه را کار کنید بر اثر اصابت دست رنگ ها پاک می شود که البته در خلال زمان در این زمینه مهارت کافی را به دست خواهید آورد.

نکاتی در مورد تهیه رنگ:

صمغ مخصوص و گلیسیرینه را به نسبت 1 صمغ و 2 گلیسیرینه با پودر رنگی با هم ترکیب می کنیم.

زمانی که این ترکیب خشک می شود مانند گواش می شود.

برای استفاده از آن با اضافه کردن آب غلظت مناسب را می سازیم.

مرحله 3 : در این مرحله توجه به این نکته ضروری است که باید پستی و بلندی و شیارهایی که مخصوص هر ظرف یا شیء هست را متناسب با نیاز مرتفع کنیم.

برای این کار از مداد طراحی (مداد تمام چوب نوک تیز) استفاده می کنیم.

در داخل شیارها به دقت ایجاد خراش کنید تا رنگ زمینه سفید پیدا شود.

مرحله 4 : در این مرحله با مداد طراحی، نقوش مورد نظر را به صورت خش بر روی ظرف حک می کنیم.

به این نقوش طرح های اولیه می گویند.

سوال مهم :خراش هایی که باعث ایجاد نقش بر روی بوم می شود چه کاری انجام می دهد؟؟

توضیح این امر چنین است:

پس از انجام خش های مختلف به صورت گل و اسلیمی و ترنج و خش های ایجاد شده در داخل فرورفتگی ها، خش ها به صورت سفید در میاید.

نکته قابل توجه این که خش ها زمینه ای ایجاد می کند برای کشیدن طرح ها به وسیله قلم بر وری همین خش ها، خش هایی که فرو رفته است باعث جذب دقیق و محکم تر طرح ها خواهد بود.

مرحله 5 : در این مرحله به وسیله قلم های مثلا نمره 6 شروع به پر کردن خش ها و طرح های مرحله 3 و 4 می کنیم.

البته می توانید از قلم های ریز و درشت بسته به طرح تان استفاده کنید.

 

فنجان و نعلبکی میناکاری

 

 

از قلم شنگ چگونه استفاده می شود؟

این قلم در مورد زمان هایی کاربرد دارد که قسمت هایی از ظرف را بوم نزده باشیم و سفید مانده باشد.

به وسیله این قلم می توانیم نقاشی بکشیم یا خال هایی ریز ایجاد کنیم

این مورد هم نوعی دیگر از استایل کار محسوب می شود.

مرحله 6: اصطلاحا به این مرحله دورگیری می گویند.

در این مرحله شروع به دوخطی کردن بسیار ظریف طرح ها و نقوش اصلی می کنیم.

این کار سبب می شود طرح ها تمیز شود و هنگام کوره رفتن باعث جلوگیری از آب شدن بیش از حد نقوش به اطراف شود که تصویر نقوش در پایان واضح تر و تمیزتر خواهد بود.

مرحله 7: در این مرحله برای تثبیت رنگ، اشیاء نقاشی شده باید در دمای 500 الی 900 درجه سانتی گراد حرارت ببینند.

برای این که از احتمال آسیب دیدگی اشیاء میناکاری تان بکاهید می توانید آنها را روی یک شعله پخش کن با حرارت اندک بگذارید تا اندکی رنگ آن ها سفت و از آسیب پذیری آنها کم شود.

عموما کار کوره به بیرون سپرده می شود که کوره و صنف آن مخصوص میناکاری است.

نکات کاربردی:

  • آموزش میناکاری را از بشقاب شروع کنید
  • در ابتدا یک سبک را انتخاب کنید تا به اصطلاح دستتان روان شود
  • برای تمرین اسلیم ها و طرح ها، قسمتی را اجرا و بشقاب را بشویید و دوباره کار کنید
  • برای تمیز کردن قلم موها را در آب قرار دهید
  • قلم موی رنگ های مختلف را در ظرف های جداگانه آب قرار دهید

 

بشقاب میناکاری

 

 

ساختار کوره میناکاری

کوره مینا 2 نوع است :

  • سوخت فسیلی
  • برقی

کوره سنتی بیشتر در ایران استفاده می شود.

اجزای کوره سنتی :

  • ساختمان آجری
  • محفظه نسوز فلزی
  • موتور باد
  • مشعل نفتی
  • مخزن نفتی

ساختمان کوره مینا به شکل مربع مستطیل است و این ساختمان طی 2 مرحله ساخته می شود:

مرحله نخست به ارتفاع 50 سانتی متر به گونه ای ساخته می شود که دریچه مشعل نفتی باز بماند.

سپس پله هایی در دو سمت کوره ساخته می شود تا محفظه نسوز فلزی به شکل مکعب مستطیل در دار روی آن قرار بگیرد ضمنا نکته حائز اهمیت در ساخت کوره مینا این است:

سه طرف کوره باید به اندازه 5/15 تا 20 سانتیمتر با محفظه فاصله داشته باشد.

در مرحله دوم محفظه فلزی را بر روی پلکان قرار می دهند.

سپس قسمت سر کوره را مانند طاق های ضربی طاق می زنند و سوراخی نیز به عنوان دودکش روی آن در نظر میگیرند تا وقتی مشعل روشن شد، دود آن از اطراف خارج شود.

شایان ذکر است که ظروف مینا به هیچ وجه نباید در تماس مستقیم با آتش باشند.

سوخت این کوره ها اغلب نفت بوده و نهایت حرارت ایجاد شده بین 850 تا 900 درجه سانتی گراد است.

نوع دیگر کوره همان طور که در ابتدا نیز ذکر شد کوره برقی است.

این نوع از کوره امروزه در اندازه ها و شکل های گوناگونی وجود دارد.

حرارت این کوره توسط پیرومتر (گرماسنج) و زمان حرارت، توسط تایمر (زمان سنج) اندازه گیری می شود.

حرارت کوره های برقی قابل کنترل و نسبت به کوره های سنتی بالاتر بوده (معادل 1000 درجه سانتی گراد).

قابل حمل بودن از مزایای این کوره محسوب می شود.

سیر و سفر مینا کاری در ایران، مهد صنایع دستی اسلامی

هنر میناکاری، در بین هنرهای دستی سرزمین ایران، از جایگاه والایی برخوردار است.

این گونه به نظر می رسد که پیدایش این هنر دستی در سرزمینمان مستقل از مصر باستان بوده است.

شواهد و مدارک به دست آمده حاکی از این است که نخستین آثار میناکاری، مربوط به ایران در هزاره دوم قبل از میلاد و در لرستان پیدایش یافته اند.

مردمان روزگاران هخامنشیان، ساسانیان و اشکانیان نیز با این هنر چشم نواز آشنا بودند و از آن استفاده می کردند.

از مشهورترین آثار میناکاری که مربوط به دوران فوق الذکر است می توان به:

جام خسرو اشاره کرد که با سنگ های قیمتی و مینا تزیین شده بود.

اقوام سلجوقی، به استفاده از ظروفی که مزین به هنر میناکاری بودند تمایل زیادی داشتند و در این کار نیز متبحر بودند.

ولی در صدر اسلام به دلیل ممنوعیت در استفاده از فلزات گرانبها، هنر میناکاری برای مدتی از رونق افتاد.

تا این که در دوران مغول که به دلیل دستاوردهای علم شیمی مینای مرصع پدید آمد و این سبک در دوره تیموریان به اوج رسید.

صفویان بار دیگر سمت و سویی جدید را برای هنر میناکاری برگزیدند که تا کنون نیز رایج است.

دوران قاجاریه نیز سبک خاص خود را در استفاده از این هنر داشت که بیشتر بر زمینه نقره و طلا به کار می رفت و با گوهر، عاج، یشم، یاقوت، لعل و زمرد تزئین می شد.

بعد از سقوط قاجاریه به تدریج از رونق مینا کاری نیز کاسته شد.

ابتدای سلطنت رضاشاه که دگربار این هنر جانی دوباره گرفت و در سال 1331 شمسی وزارت فرهنگ و هنر وقت به دلیل تلاش های فردی آلمانی در شهر اصفهان که محل تولد دوباره این هنر شد به منظور اشاعه این هنر، کارگاه میناسازی را در آن وزارت خانه تاسیس کرد.

 

گلدان میناکاری

 

طبقه بندی میناکاری

فرآورده مینا با توجه به ویژگی هایی دارای طبقه بندی هایی به شرح ذیل می باشد :

لعاب مینا به دو صورت شفاف و مات وجود دارد که در ایران شفاف آن را اصطلاحا مینای روحی و مات آن را مینای جسمی می نامند.

مینا به دو صورت تکه ای و پودری قابل استفاده می باشد و با توجه به ویژگی های زیر طبقه بندی می شود:

1- نقطه ذوب :

  • نرم (ذوب پایین)
  • متوسط (ذوب متوسط)
  • سخت (ذوب بالا)

2- نوع استفاده :

  • مینای جواهر
  • مینای چینی
  • مینای فلز

3- مواد تشکیل دهنده :

  • مات
  • شفاف
  • سرب پایین
  • بدون سرب
  • مقاوم در برابر اسید

 

 

گلدان میناکاری

طرز تشخیص میناکاری مرغوب

اجسام میناکاری که به صورت استاندارد تهیه شده باشند باید دارای ویژگی هایی به شرح ذیل باشند :

  • از لحاظ شفافیت و تلالو، زیبایی قابل توجهی دارد. در واقع یک جسم میناکاری به صورت کدر نیست.
  • قابل شست و شو بوده، با آب گرم یا آب سرد و یا توسط اسفنج یا هر پاک کننده دیگر قابل تمیز شدن باشد.
  • حرارت و آتش بر روی آن تاثیر گذار نباشد.
  • اگر با اجسام تیز و برنده بر جسم میناکاری بکشیم، هیچگونه تغییر و اثری از خراشیدگی بر روی اجسام مشاهده نمی کنیم.
  • در برابر هیچ نوع آب و هوایی واکنش نشان نمی دهد.
  • در برابر بسیاری از اسیدها مقاوم است مگر بعضی از اسیدها مانند اسید گوگرد و امثالهم.
  • در صورتی که با زمین برخورد کند، ممکن است گوشه ای از آن به اصطلاح بپرد که آن هم قابل تعمیر است ولی این طور نیست که به مجرد زمین خوردن شکسته و نابود شود، مانند ظروف و اجسام چینی.
  • اگر سال های طولانی از عمر اجسام مینا بگذرد با شست و شو مانند روز اول شفاف و براق خواهد شد.
  • هنر میناکاری معمولا بر روی مسی که لعاب داده شده انجام می گیرد. البته بر روی فلزات دیگری مانند طلا و نقره هم امکان پذیر است.
  • از ظروف میناکاری می توان برای مصارف مختلفی استفاده کرد. میوه خوری، شربت خوری، بشقاب غذا و فالوده خوری و غیره.
  • اگر با دست بر روی اجسام مینا بکشیم برجستگی های ناچیزی از رنگ ها را لمس می کنیم.
  • تمام اجسام میناکاری شده به یک شکل دقیق نیستند، زیرا هنر دست ممکن است تغییراتی هر چند جزئی با دیگر اجسام ساخته شده قبلی داشته باشد.

کاسه بشقاب میناکاری

قسم های گوناگون هنر مینا کاری

این نوع از هنرهای دستی دارای اقسامی است که شاخص ترین آن ها عبارت اند از:

1- مینای حجره ای (سیمی، خانه بندی و جداری)

2- مینای حفره ای (حکاکی یا مقعر)

3- مینای پنجره ای (مشبک، دورو شفاف)

4- مینای نقاشی

5- مینای مرصع کاری

گلدان میناکاری

روش کار در ساخت مینای حجره ای:

روش ساخت این نوع از میناکاری که جلوه ای بسیار خاص و زیبا دارد.

در جواهرسازی از مینای حجره ای به شرح ذیل می باشد :

ابتدا فلز مس را تمیز می کنند و آن را با فلاکس (لعاب شیشه ای شفاف و بی رنگ) می پوشانند.

در مرحله بعد آن را داخل کوره قرار می دهند حرارت مورد نیاز در این مرحله بین 800 الی 1000 درجه سانتی گراد می باشد.

سپس طرح مورد نظر بر روی فلز اثرگذاری می شود و با توجه به طرح مفتول هایی از جنس مس یا برنج تهیه می شود.

این مفتول ها توسط لعاب به دانه، انواع صمغ، کتیرا یا چسب klyr-fire روی سطح کار چسبانده می شوند.

بعد از مرحله حرارت دادن و اتصال سیم ها به صفحه، آن را با برس فایبرگلاس تمیز می کنند تا سیاهی های ناشی از حرارت از بین برود.

در انتها رنگ های (پودر میناهای شسته) را با قلم موی نرم در حفره ها قرار می دهند و سپس حرارت می دهند.

 

سرویس چای خوری میناکاری

 

 

روش کار در ساخت مینای حفره ای:

در تولید مینا با روش حفره ای به 3 شیوه می توان عمل کرد:

1- در روش نخست ابتدا سطح فلز مورد نظر توسط موم یا خاک پوشانده.

سپس طرح مینا توسط قلم فولادی ترسیم می شود برای این که خطوط واضح باشند روی آن اسید نیتریک می ریزند

این عمل ایچینگ نامیده می شود این روش سطح فلز را به حدی گود می کند که پودر مینا در آن نگه داشته شود

در انتهاء موم یا خاک را از سطح فلز پاک کرده و حفره ها را به وسیله پودر مینا پر می کنند و حرارت می دهند.

2- روش دوم از روش های ساخت مینا به سبک حفره ای مربوط به راه هایی است که برای ظاهر کردن نقش به کار می رود.

در این روش ابتدا فلزی را طراحی می کنند و قسمت های مورد نظر را می برند

سپس این صفحه فلزی را بر روی صفحه ای فلزی دیگر لحیم می کنند

آن گاه فضاهای کوچک و سوراخ شده طرح را از پودر مینا پر می کنند و حرارت می دهند بعد از حرارت دادن فلز را زیر آب گرفته و با سنگ چخماق می سایند تا رویه فلز و مینا هم سطح شود.

3- در روش آخر نیز برای حفر کردن از شیوه قلم زنی استفاده می شود

به این صورت که طرح را بر روی فلز رسم کرده و سپس نقاط مورد نظر طرح را با قلم های گوناگون گود کرده و داخلش را از پودر مینا پر می کنند

در انتهاء نیز آن را حرارت داده بعد از سرد شدن با سنگ چخماق زیر آب روان می سایند.

 

فنجان و نعلبکی مینا

 

 

روش کار در ساخت مینای پنجره ای:

این قسم از میناکاری بسیار ظریف است معمولا در ساخت جواهرات همچون گوشواره و آویزهای ارزشمند از مینای پنجره ای استفاده می شود.

از ویژگی های این نوع از میناکاری این است که همانند شیشه های پنجره شفاف است و با عبور نور از دو طرف جلب توجه می کند.

روش کار در این قسم بدین گونه است که ابتدا طرح روی فلز را سوراخ و اطراف آن را ساییده و صیقل می دهند.

سپس فلز آماده شده را به صفحه میکا متصل کرده و روی سه پایه قرار می دهند.

از آن جائی که مینا به میکا نمی چسبد در این روش از میکا به عنوان زیرکار و بست استفاده می شود.

در این روش مینا به صورت یک تکه به کار برده می شود

به این صورت که رنگ های مورد نظر را داخل سوراخ ها قرار داده داخل کوره می گذارند

زمانی که فضاهای خالی کاملا پر شدند و بعد از این که حرارت داده شد و ظرف کاملا سرد شد میکا را از آن جدا می کنند.

در انتهاء نیز ظرف را زیر آب روان با سنگ چخماق می سایند تا رو و پشت آن هم سطح شود سپس آن را با پولیش دستی، شفاف و درخشان می کنند.

 

بشقاب و فنجان و نعلبکی مینا

 

روش کار در ساخت مینای نقاشی:

این قسم از میناکاری به طور اخص در ایران و شهرهای اصفهان و شیراز صورت می گیرد.

استادکاران در این روش فلز مس را به شکل های مختلف بدون درز و لبه و پایه دار می سازند تا لعاب به طور یکسان روی آن قرار گیرد و اکسید نشود یعنی میناکاری روی مس انجام می شود.

نحوه پرداخت مس در این روش این گونه است که ظرف را در آب نمک، آب لیمو یا سرکه قرار می دهند

بهترین روش آن پاشیدن گرد گوگرد یا فرو کردن فلز در جوهر گوگرد رقیق به نسبت 2 به  8 است.

گام بعدی لعاب دادن ظرف است برای این منظور از لعاب سفید رنگی که با لعاب به دانه ترکیب می شود یا لعاب رنگی که از ترکیب لعاب سفید و رنگ نقاشی مینا تهیه می شود استفاده می شود.

جفت گلدان میناکاری

 

 

 

لعاب دادن ظرف به 3 روش ذیل قابل انجام است:

  • لعاب را با آب به صورت دوغاب ترکیب کرده و ظروف را داخل آن فرو برده و بیرون می آورند.
  • لعاب مخلوط با آب را روی ظرف ریخته و بعد از پخته شدن برای بار دوم گرد خشک لعاب را روی آن می پاشند.
  • لعاب را توسط اسپری یا پمپ های دستی روی ظرف می پاشند.

 

فنجان نعلبکی میناکاری

 

نکاتی در خصوص لعاب دادن ظروف مسی

هر ظرف 2 تا 3 بار لعاب زده می شود.

بار اول لعاب مرغوبیت کمتری دارد و به لعاب آستر مشهور است که در حرارت 850 – 900 درجه سانتی گراد به مدت 2 تا 3 دقیقه پخته می شود.

لعاب دوم و سوم از کیفیت بالاتری برخوردار است و وقتی خوب به عمل می آید که یکدست و شفاف باشد.

(میناکاران اصفهان معمولا هنگام حرارت دادن در کوره را باز می کنند و اگر لعاب، خرمایی شفاف شده باشد، ظرف را بیرون می آورند.)

ظرف پس از سرد شدن آماده نقاشی است.

روش کار در ساخت مینای مرصع کاری:

نشاندن و سوار کردن نگین از دیرباز مورد توجه بوده است.

از این روش برای جلوه بخشیدن به میناهای نقاشی استفاده می شده است که به صورت نشاندن نگین در وسط گل نقاشی شده یا ترصیع رنگارنگ بالهای یک پرنده، زیبایی خاصی به کار می بخشند.

در مرصع کاری ابتدا قسمتهای مورد نظر برای ترصیع، گود می شود سپس روی آن نگین های رنگین از جنس شیشه، فیروزه یا سنگهای قیمتی قرار می گیرد.

 

بشقاب مینا

 

 

 

میناکاری، هنری والامقام در بین صنایع دستی

مینا ماده ای است از لعاب شیشه ای و شفاف که برای زینت بخشیدن به اشیای فلزی، سفالی و شیشه ای به کار می رود. پیش نیازهای این هنر دستی بسیار ساده اند و تلفیقی از « لاجورد، طلا، فلاکس، آلومینا، سیلیکات، سودا، پتاس، اسید بوریک (بوراکس) و مقداری اکسید سرب می باشند

هم چنین رنگ های مورد نیاز در این نوع از صنایع دستی از اکسیدهای فلزی ایجاد می شود.»

لغت مینا در لاتین معادل کلمه enamel  می باشد این اصطلاح در زبان انگلیسی کشورهای آمریکا و انگلستان به دو معنای متفاوت به کار می رود :

« enamel در آمریکا به معنی لعاب زجاجی است که برای پوشاندن خلل و فرج سطح فلزات استفاده می شود و در فارسی به لعاب فلز مرسوم است.

enamel   در انگلستان به معنای لعاب تزیینی است که روی بدنه به کار می رود و گاه به عنوان معادل اصطلاح تزیین یا  decoration نیز استفاده می شود.

میناکاری « هنر آتش و خاک با رنگ های پخته و درخشان است که آن را مینیاتور بر روی آتش نیز نام نهاده اند» و به اشکال مختلف همانند مینای فلز برای کار بر روی اشیاء فلزی، مینای شیشه ای برای تزیین اشیاء شیشه ای، لعاب مینایی برای پوشش صفحات آهن و مینای چینی برای تزیین سفال، سرامیک و چینی تاکنون شناخته شده است.

 

بشقاب میناکاری

 

 

میناکاری هنری، یادآور پهنای آسمان

هنر و هنر دوستی ریشه در ذات انسان ها دارد و همواره انسان را به سوی آرامش دعوت می کند.

هنرمند با روحی لطیف و سرشار از احساسات به عمق جهان هستی سفر می کند تا ظرافت ها وزیبائی ها را برایمان به ارمغان آورد.

هنر میناکاری یکی از جلوه های زیبایی طبیعت است هنری که روایت گر عشق و سوز آتش است.

میناکاری را چنین تعریف کرده اند :

ماده شیشه ای و دارای الوان مختلف که جهت رنگ کردن نقوش روی فلزات و ظروف سفالین و چینی به کار می رود.

ماده اولیه و اصلی مینا سیلیس است که با کربنات دوپتاسن مخلوط میشود و برای زودتر ذوب شدن، یک ماده کمک ذوب به آن اضافه می کنند.

این ماده معمولا بورق (تنکار) است و برای رنگ کردن آن مواد رنگین به آن می افزایند.

هنر مینا کاری به خوبی صحه ای برای این عبارت است که تنگناها و مشقت ها سوق دهنده به سوی تکامل اند.

این هنر زیبا و چشم نواز برای تکامل می بایست خود را به آتش بسپارد تا به اثری ماندگار تبدیل شود.

 

بشقاب مینا

 

 

نمایی، از انعکاس هنر میناکاری در دل تاریخ

سرزمین ما ایران، از دیرباز مهد هنر بوده است.

فرهنگ ما، یعنی بهاء دادن به ارزش های انسانی و ارتباط با خالق جهان هستی، همواره در آثار هنری ما، متبلور شده است.

و هنرهای دستی مردمان این مرز و بوم از گذشته تا به حال فراز و فرودهای بسیاری را پشت سر گذاشته است.

گاه هنرمند ایرانی جذب هنر ممالک دیگر شده و آن را با فرهنگ خود همخوان کرده و گاه نیز به عکس به عنوان الگویی برای هنرمندان دیگر جوامع قرار گرفته است.

از گشت و گذار در آثار تاریخی به خوبی مشهود است.

قبل از میلاد مسیح، میناکاری هنری حسی – ذاتی بود که منشاء اعتقادی در میان اقوام مختلف داشت و پیشینه اش به مهارت هنرمندان مصری باز می گردد.

یونانیان نیز حوالی قرن 6 قبل از میلاد با این هنر آشنا شدند.

و اما آثاری نیز یافت شده که متعلق به پس از میلاد مسیح و دوره بیزانس می باشند و با ویژگی هایی همچون استفاده از رنگ های خالص و نقوش گیاهی بر روی طلای ناب نشانگر حد اعلای هنر میناکاری در قرون وسطی می باشند.

تغییرات اساسی در تولید مینا در دوران رنسانس به اوج رسید.

سفر این هنر دستی که یادآور پهنای آسمان آبی است و قادر است توجه هر بیننده ای را به خود جلب کند به سرزمین های شرق دور نیز انجامید.

از قرن 14 میلادی چینیان به قدری به توسعه و تکامل این هنر اهتمام ورزیدند که سهم قابل توجهی از صنعت کشورشان را وامدار هنر میناکاری بودند و به خوبی توانستند مقدمات درخشش این هنر را فراهم آورند.

 

گلدان مینا